حسين مير حيدر
464
معارف گياهى ( فارسى )
جوان گياه مبرّد و خنككننده و تلخ است و براى هجوم الدم « 1 » در اعضا مفيد است و به عنوان ضد سم در موارد نيش حشرات سمّى به كار مىرود . خواص آن بهطور كلى قاعدهآور است ترشح شير و عرق را زياد مىكند . ملين و مسهل و ضد كرم شكم و ضد كمى ويتامين C در بدن است . براى بند آوردن خون نافع است . در استعمال داخلى براى رفع سرماخوردگى ، قطع تب بخصوص تب مالاريا ، مقابله با التهابها ، رفع اختلالات داخلى رودهاى ، كمك به هاضمه ، اختلالات مجارى ادرار و ناراحتىهاى رحمى مفيد است . اخراج جنين را تسهيل و تسريع مىكند و به عنوان تصفيهكنندهء خون پس از زايمان به زائو داده مىشود . براى استسقا و نفخ رودهها « 2 » و كمخونى بخصوص اگر با ملاس چغندر خورده شود ، بسيار مفيد است . در استعمال خارجى به صورت ضماد يا شستوشو در موارد بيمارىهاى پوست نافع است . له شدهء گياه در تحليل ورمها از جمله در آبسهها و تومورها و همچنين براى التيام زخمهاى سخت بسيار نافع است . ضمنا حشرهكش مىباشد . [ M . P . E . SE . A ] . در استعمال داخلى از دمكردهء 10 - 5 گرم گياه در 500 گرم آب جوش استفاده مىشود كه پس از صاف كردن مانند آب آشاميدنى مرتبا بخورند . در استعمال خارجى از جوشانيدهء غليظتر يعنى از 50 گرم گياه در 1000 گرم آب يا 1000 گرم شير استفاده مىشود . گونهاى از اين گياه به نام Verbena hastata L . كه به شاهپسند آبى معروف است در امريكاى شمالى مىرويد و در آن ديار از اين گياه به عنوان معرّق و خلطآور استفاده مىشود . گونهاى از اين گياه نيز به عنوان گل زينتى در باغبانى پرورش داده مىشود . اين گونه اغلب از گونههاى دورگه انتخاب مىشوند از جمله گونهاى به نام علمى Verbena laciniata كه V . erinoides نيز گفته مىشود . گياهى است يك ساله به بلندى 20 - 15 سانتىمتر كه گلهاى آن سفيد صورتى است و به صورت بوتهء پرشاخه كوتاهى مىرويد . اين گياه بومى امريكاى جنوبى است و در قرن هجدهم به انگلستان و از آنجا به ساير مناطق وارد شده است . از نظر خواص طبى خيلى ضعيفتر از شاهپسند دارويى وحشى است .
--> ( 1 ) . Congestion ( 2 ) . Tympantie